BÀI TẬP THỰC HÀNH CHUẨN


I- KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BÀI THỰC HÀNH
1) Ý nghĩa của bài thực hành địa lí
Bài tập là một trong những phương pháp tích cực để thâm nhập và làm rõ các khái niệm địa lí. Bài tập rất đa dạng về loại hình, cách thể hiện. Mỗi loại bài tập địa lí thích hợp cho một số vấn đề địa lí nhất định. Nắm vững những vấn đề này có tác dụng lớn trong việc nhận thức các nội dung địa lí.
Thực tế hiện nay đang đặt ra là việc sử dụng các bài tập địa lí trong nhà trường đang bị xem nhẹ. Kết quả là một bộ phận lớn học sinh không có kỹ năng giải quyết được các bài tập trong chương trình phổ thông.
Như vậy bài tập địa lý vừa là phương pháp để học tốt phần lý thuyết đồng thời là môi trường để vận dụng lý thuyết.
2) Phân loại bài thực hành địa lí.
Do sự phong phú của các loại bài tập địa lí nên có nhiều cách phân loại. Tuỳ thuộc vào mục đích mà có nhiều cách phân loại khác nhau:
a-Phân loại theo hình dạng: Nếu phân theo hình dạng biểu đồ, được chia ra:
Lược đồ
Biểu đồ đường
Biểu đồ miền
Sơ đồ
Biểu đồ cột
v.v.
Cách phân loại này có nhiều nhược điểm, bởi vì không phải loại bài tập địa lí nào cũng có hình vẽ. Ví dụ “Phân tích một bản thống kê”. Đây là một bài tập mà không có hình vẽ. Nói đúng ra cách phân loại trên chỉ áp dụng khi nói về cách vẽ biểu đồ.
b- Phân loại theo nguồn gốc số liệu:
Loại bài thực hành dựa vào bảng số liệu
Loại bài thực hành dựa vào lược đồ, át lát.
Loại bài thực hành dựa vào sơ đồ
Loại bài thực hành dựa vào tính toán xử lý số liệu
c-Phân loại theo các bước vẽ, hình dạng đặc trưng và ưu thế trong cách thể hiện.
Theo cách này bài tập địa lí được chia ra:
Vẽ và nhận xét biểu đồ
Phân tích (nhận xét, phân tích) bảng thống kê.
Vẽ và nhận xét sơ đồ
Các bài tập tính toán và xử lý số liệu.
Các bài tập phối hợp
Các bài tập kết xuất thông tin từ Computer.
Mỗi loại bài tập có thể được chia ra các dạng nhỏ hơn, trong đó các biểu đồ là phức tạp nhất. Biểu đồ là loại bài tập rất phổ biến và đa dạng. Theo cách phân loại các bước vẽ, hình dạng đặc trưng và ưu thế trong cách thể hiện biểu đồ dược phân ra:
Biểu đồ hình cột và các dạng cùng loại được chia ra các loại sau:
Tháp dân số
Cột đứng (loại đơn, loại kép)
Biểu đồ cột chồng, loại này được chia ra: loại sử dụng số liệu%; loại sử dụng số liệu nguyên dạng; cũng có thể phân ra: dạng đơn; dạng kép.
Biểu đồ thanh ngang. Có bao nhiêu loại biểu đồ cột nêu trên có chừng ấy loại biểu đồ thanh ngang (đơn, kép, chồng...). Loại này tiện lợi do có thể ghi tên vào thanh ngang mà không bị hạn chế nên giảm bớt sử dụng ký hiệu...
Biểu đồ đồ thị (đường biểu diễn) được phân ra:
Đồ thị đơn (có thể có nhiều đối tượng những chỉ có 1 đơn vị đo)
Đồ thị kép (có từ 2 đối tượng trở lên với 2 đơn vị đo khác nhau...)
Đồ thị gia tăng (loại quy đổi về năm xuất phát 100%)
Biểu đồ miền:
Biểu đồ miền mà các thành phần sử dụng số liệu %,
Biểu đồ sử dụng mà các thành phần số liệu nguyên dạng
Biểu đồ cơ cấu.
Theo hình dạng có thể chia ra: hình tròn, hình vuông, tam giác, cột chồng..
Loại biểu đồ cơ cấu nếu căn cứ theo số liệu lại được chia ra: Loại sử dụng số liệu tương đối, loại sử dụng số liệu tuyệt đối.
Các loại biểu đồ kết hợp, gồm các loại:
Biểu đồ đường với cột; biểu đồ cột chồng với cột đơn, biểu đồ miền với biểu đồ đường.
Nói chung việc phân loại bài tập địa lí khá phức tạp đòi hỏi giáo viên và học sinh cần nắm vững: đặc điểm, hình dạng đặc trưng của biểu đồ, ưu thế khi thể hiện, số liệu, các bước thực hiện khi vẽ để phù hợp với yêu cầu của đề ra.

---ooo---






II- CÁCH LÀM CÁC LOẠI BÀI TẬP THỰC HÀNH ĐỊA LÍ
Phân tích bảng thống kê (hay bảng số liệu )
Phân tích bảng thống kê là dựa vào 1 hay nhiều bảng số liệu để chứng minh và giải thích một số vấn đề nhất định về kinh tế – xã hội của đất nước. Mỗi bảng số liệu thường phản